Ποντιακά μουσικά όργανα

Η Λύρα (ή κεμεντζές στα Ποντιακά) ήταν και είναι το κατ’ εξοχήν όργανο των Ποντίων. Ιδίως τα περίφημα μουχαπέτια γίνονται μόνο με λύρα. Η λέξη κεμεντζέ προέρχεται από την τουρκική και σημαίνει λύρα. Οι καλύτερες λύρες κατασκευάζονται από ξύλο δαμασκηνιάς (κοκκύμελο) όπως λέει και το σχετικό ποντιακό δίστιχο.

Παραλλαγή της λύρας είναι η κεμανέ. Μοιάζει πολύ στο σχήμα με τη λύρα αλλά είναι μεγαλύτερη σε μέγεθος και έχει πέντε κύριες χορδές και τρεις βοηθητικές. Διαφέρει σημαντικά από τη λύρα στο «κεφάλι».

 Ο ζουρνάς αποτελεί εξέλιξη του αρχαίου οξυαύλου. Συναντάται σε πολλά σχήματα. Ήταν το ιδανικότερο όργανο σε συνδυασμό με το ταούλ, για υπαίθριες εκδηλώσεις λόγω του διαπεραστικού του ήχου σε εποχές όπου δεν υπήρχαν ηχητικά συστήματα. Η λέξη προέρχεται από την τουρκική.

Καβάλ’(ιν) ή Γαβάλ’(ιν) ή χειλαύρ’(ιν), ή χειλαύλ’(ιν), ή φλογέρα. Η λέξη Καβάλ’ ή Γαβάλ’ προέρχεται από την τουρκική. Η λέξη χειλαύρ’ ή χειλαύλ’ προέρχται από την αρχαία χειλίαυλος. Η λέξη φλογέρα προέρχεται από την αλβανική.

Το ταούλ. Είναι το όργανο που δίνει το ρυθμό στο χορό. Η λέξη προέρχεται από την τουρκική και σημαίνει τύμπανο. Το δέρμα της μιας πλευράς με το δέρμα της άλλης διαφέρουν στο πάχος για καλύτερο ήχο.

Το αγγείον ή τουλούμ. Ο αρχαίος άσκαυλος.

http://www.pontos-news.gr/pontic-main-category/moysika-organa